Đang tải...
Chủ Nhật, 13/9/2026

TỔNG ĐỘI TNXP GIẢI PHÓNG MIỀN NAM VỚI CHIẾN TRƯỜNG MIỀN ĐÔNG NAM BỘ

Những năm 1964 - 1965, Ngụy quân, Ngụy quyền Sài Gòn suy sụp nghiêm trọng, để cứu vãn tình hình, Mỹ đưa quân vào Miền Nam, tăng cường đánh phá miền Bắc, chuyển từ chiến lược "chiến tranh đặc biệt" sang chiến lược "chiến tranh cục bộ". Cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập, thống nhất Tổ Quốc của nhân dân ta chống đế quốc Mỹ xâm lược nước ta trở thành cuộc đụng đầu lịch sử.

Theo lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, động viên cả nước kiên quyết đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ trong bất cứ tình huống nào. Ở miền Bắc dấy lên phong trào "Thanh niên ba sẵn sàng", "Phụ nữ ba đảm đang" và phong trào "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước". Ở Miền Nam, Đại hội Đoàn TN nhân dân Cách mạng Việt Nam lần thứ nhất (3/1965) phát động phong trào “Năm xung phong chống Mỹ cứu nước”. Đại hội được đồng chí Nguyễn Chí Thanh, thay mặt Bộ Chính trị và Bí thư Trung Ương  Cục Miền Nam đến dự chỉ đạo, nêu cụ thể phân tích năm nội dung mà Thanh niên Miền Nam phải làm:

  • Xung Phong diệt nhiều sinh lực địch.
  • Xung Phong tòng quân giết giặc.
  • Xung Phong đấu tranh chính trị, chống địch bắt lính.
  • Xung Phong đi dân công và Thanh niên xung phong phục vụ chiến trường.
  • Xung phong lao động sản xuất nông nghiệp trong tổ chức Nông hội và chỉ đạo tập trung, khẩn trương xây dựng, phát triển lực lượng cách mạng tạo ra những "quả đấm" lớn ở chiến trường Miền Nam...

Nghị quyết Đại hội về tổ chức, phát triển lực lượng thanh niên xung phong (TNXP) giải phóng Miền Nam (GPMN) nêu rõ... "để phục vụ đắc lực cho các đợt hoạt động quân sự, các trận đánh lớn; để giáo dục đoàn viên, thanh niên trong thực tế chiến đấu với giặc. Đoàn tổ chức các đội TNXP công tác phục vụ chiến trường, trước hết ở xã và tổ chức các đội TNXP thoát ly có thời hạn và không thời hạn từ huyện trở lên theo yêu cầu của Hội đồng cung cấp tiền tuyến..." (trích Nghị quyết Đại hội).

Miền Đông Nam Bộ là địa bàn xung yếu. Đây là vùng rừng núi nối liền với Cực Nam Trung Bộ, tiếp nối đường Trường Sơn, ít dân, địch tập trung đánh phá ác liệt để bảo vệ trung tâm đầu não của chúng ở Sài Gòn, là nơi đọ sức quyết liệt giữa quân chủ lực của ta và Mỹ - Ngụy... Việc huy động dân công phục vụ liên tục cho bộ đội tác chiến không thể đáp ứng yêu cầu phải có lực lượng phục vụ chiến trường tập trung, cơ động, liên tục và không thời hạn... Yêu cầu phục vụ chiến trường rất cấp bách, cần phải có ngay một đơn vị TNXP phục vụ chiến dịch Phước Long - Sông Bé và thành lập Tổng đội TNXP giải phóng Miền nam phục vụ quân chủ lực miền (R) theo chỉ đạo của Trung ương Cục và yêu cầu của Hội đồng cung cấp tiền tuyến Miền. Thường vụ Trung Ương Đoàn Thanh niên nhân dân Cách mạng Việt Nam triển khai Nghị Quyết  Đại hội và phát động phong trào "Năm xung phong" trên toàn Miền Nam, đồng thời chỉ đạo Ban thanh vận các cơ quan Trung Ương  Cục phát động đoàn viên, thanh niên xung phong tham gia đội Thanh niên xung phong giải phóng Miền nam đầu tiên.

Ngày 20 tháng 4 năm 1965, lễ xuất quân đơn vị TNXP giải phóng Miền nam đầu tiên tại Bảy Bàu, Tân Lập, Tây Ninh (Căn cứ Trung Ương Cục Miền nam) phiên hiệu C100, quân số 108 Cán bộ, Đội viên là đoàn viên, TN các cơ quan: TN, Phụ nữ, Nông hội, Công đoàn, Hoa Vận, Dân y, Tuyên huấn, Giáo dục... (14 Đảng viên, 40 Đoàn viên). Đồng chí Trần Văn Mãnh CB TW Đoàn được giao nhiệm vụ Đội trưởng kiêm Chính trị viên; đồng chí Nguyễn Hoàng Lân (Tư Lân) đội phó, chỉ đạo trực tiếp là đồng chí Trần Lê Dũng (Sáu Dũng), ủy viên Thường vụ TW Đoàn và đồng chí Nguyễn Đức Toàn (Tư Toàn), ủy viên BCH TW Đoàn.

W1-18 copy

Tại lễ xuất quân, đồng chí Lê Quang Thành Bí thư thay mặt Thường vụ Trung Ương Đoàn giao nhiệm vụ cho đơn vị:

"Phục vụ chiến dịch Phước Long - Sông Bé, nòng cốt cho phát triển lực lượng TNXP giải phóng MN với phương châm vừa phục vụ chiến đấu vừa rút kinh nghiệm thực tế, xây dựng phát triển và luôn sống, chiến đấu, lao động, học tập theo gương Bác Hồ Vĩ đại", đây là nội dung cơ bản để giáo dục, rèn luyện, hành động của cán bộ, Đảng viên, Đoàn viên, đội viên TNXP giải phóng Miền Nam suốt quá trình phục vụ chiến đấu và chiến đấu luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.(thường vụ Trung ương đoàn phân công đ/c Trần Lê Dũng - Ủy viên thường vụ, đ/c nguyễn Đức toàn- ủy viên Ban chấp hành và 2 cán bộ ; đ/c Trần Văn Mãnh, đ/c Vũ Lâm Sơn (2 Sơn) bộ phận Thanh niên xung phong Trung Ương Đoàn).

W2-HN12

Thời gian từ tháng 4/1965 đến tháng 12 năm 1965, các địa phương Miền Đông, Miền Trung và Miền Tây Nam Bộ, tỉnh Đoàn các tỉnh phát động nam nữ TN trong vùng giải phóng, vùng tranh chấp, vùng địch kiểm soát... tòng quân xây dựng thành các đội TNXP tập trung không thời hạn đưa lên Miền (R) tăng cường cho Tổng đội quân số trên 5.000 người, trực tiếp phục vụ cho các Sư đoàn, các Đoàn hậu cần quân chủ lực Miền và xây dựng các tuyến đường vận chuyển, kho tàng, bệnh viện...

Ngày 20/12/1965, Thường vụ TW Đoàn quyết định Ban chỉ huy Tổng đội đầu tiên:

  • Đ/c Trần Lê Dũng (Sáu Dũng), ủy viên Thường vụ Ban chấp hành TW Đoàn TN Nhân dân CM Việt Nam làm Chánh trị viên Tổng đội.
  • Đ/c Nguyễn Đức Toàn (Tư Toàn), ủy viên Ban chấp hành TW Đoàn TN nhân dân CM Việt Nam làm Tổng đội trưởng.
  • Đ/c Trần Văn Mãnh (Trần Văn), Cán bộ TW Đoàn, làm Phó chánh trị viên Tổng đội.
  • Đ/c Huỳnh Ngôn Bền (10 Luông), Cán bộ TW Đoàn làm Tổng đội phó.

Ngày 30/12/1965, Thường vụ Năm Trường (TV TW Cục MN) Nghị quyết thành lập Đảng bộ và chỉ định Đảng ủy TNXP (đ/c Văn Ký). Danh sách Ban chấp hành Đảng ủy:

  • Đ/c Trần Lê Dũng (Sáu Dũng), Bí thư Đảng ủy
  • Đ/c Nguyễn Đức Toàn (Tư Toàn), Phó bí thư Đảng ủy
  • Đ/c Trần Văn Mãnh, Đảng ủy viên
  • Đ/c Nguyễn Cương Trực, Đảng ủy viên
  • Đ/c Huỳnh Ngôn Bền, Đảng ủy viên.



    W3-GỬI LẠI copy

    Tình hình của những năm 1965 - 1968, yêu cầu phục vụ chiến trường rất khẩn trương, ta mở nhiều chiến dịch... địch tăng cường thực hiện kế hoạch "Bình định cấp tốc, tìm diệt" v.v... nên chiến trường ngày càng ác liệt, đòi hỏi phải có lực lượng phục vụ cho bộ đội chủ lực tác chiến. Các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và Cực Nam Trung Bộ phát động, tổ chức các đơn vị TNXP đưa lên Miền (R) tăng cường cho Tổng đội quân số trên 5.000 người, trực tiếp phục vụ cho các Sư đoàn, các Đoàn hậu cần quân chủ lực Miền và xây dựng các tuyến đường vận chuyển, kho tàng, bệnh viện...

    Tổng đội TNXP giải phóng MN hoạt động trong địa bàn rộng lớn, từ Miền Đông Nam Bộ, các tỉnh Nam Trung Bộ (Nam Tây Nguyên, Nam Lào và Đông Bắc Campuchia)... Đặc điểm nữ chiếm trên 50%, lứa tuổi từ 15-20 chiếm 90%, chưa biết chữ là 35%, biết đọc, viết 50%; phần lớn anh chị em sống ở vùng đồng bằng sông nước, đô thị, ít khi xa cha mẹ và gia đình, không quen với cách sống, sinh hoạt ở vùng rừng núi...

    Yêu cầu phục vụ chiến trường phải có sức chiến đấu cao, thường cơ động, dã chiến liên tục phục vụ cho các chiến dịch, các trận đánh... đảm bảo vận chuyển vũ khí, lương thực, thực phẩm cho bộ đội và chuyển thương binh, tử sĩ ra tuyến sau an toàn...

    W4-HN5

W11-HN19

W12-HN16


W7-HN17


W4-HN15

W6-HN13

W8-CẦU NGƯỜI

Để hoàn thành được nhiệm vụ, các đơn vị TNXP phải chủ động khắc phục mọi khó khăn trở ngại, tận dụng mọi điều kiện tranh thủ học tập chính trị, quân sự, xóa mù chữ, xây dựng nếp sống lành mạnh, rèn luyện đạo đức, xây dựng đơn vị có tổ chức chặt chẽ, trên dưới đoàn kết một lòng, kỷ luật nghiêm minh, chấp hành mệnh lệnh triệt để; thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng và luôn thực hiện khẩu hiệu hành động: "Không tiền tuyến, không hậu phương, đâu Đảng cần đó là tiền tuyến".

W9-HN14

  • Mười năm (1965-1975) phục vụ cho chiến đấu và trực tiếp chiến đấu bảo vệ thương binh, tuyến đường, kho tàng v.v... Tổng đội TNXP giải phóng MN đã vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, ác liệt của chiến tranh; luôn đối mặt với đói khát, bệnh tật, đối mặt với kẻ thù. Từ trong thực tế vừa hoạt động vừa rút kinh nghiệm để xây dựng lực lượng TNXP giải phóng MN thành một đội quân: "Cơ động, dã chiến, đi trước, về sau, vừa phục vụ chiến đấu, vừa chiến đấu; phương tiện chủ yếu là đôi chân đôi vai, thường lấy đêm làm ngày..." Với ý chí thép gang, căm thù giặc, họ đã cống hiến tuổi xuân cho công cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giành độc lập tự do cho dân tộc, được các chiến sĩ Quân giải phóng cho là Đội quân "chân đồng, vai sắt, mắt ngựa, bụng thần tiên...", đã lập nên những thành tích: Phục vụ 18 chiến dịch và 641 trận đánh lớn, vận chuyển 20.153 tấn vũ khí, lương thực, chuyển 11.615 thương binh (chủ yếu khiêng thương) từ trận địa ra tuyến sau, xây dựng 8 bệnh viện tiền phương và 272 kho chứa vũ khí, lương thực, thuốc y tế, xây dựng 272 km đường thô (29 km đường ô tô), đưa 18.000 lượt bộ đội vượt sông, tiếp nhận nuôi dưỡng 3.500 cán bộ, chiến sỹ địch trao trả; trực tiếp chiến đấu 60 trận, diệt và bắt sống 1.206 tên địch (286 tên Mỹ, 07 Đại Hàn, 563 lính ngụy và 350 lính Lon Nol Campuchia), bắn cháy 10 xe bọc thép, xe tăng, bắn rơi 5 máy bay lên thẳng. Đào tạo 1.467 cán bộ, xóa mù chữ cho 1.120 cán bộ, đội viên v.v... Được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc giải phóng Miền Nam Việt Nam tặng 12 chữ vàng truyền thống: "PHỤC VỤ QUÊN MÌNH - ANH DŨNG XUNG PHONG - LẬP CÔNG VẺ VANG", tặng thưởng Huân chương Thành Đồng hạng Nhất, 2 Huân chương Thành Đồng hạng Hai, 1 Huân chương Quân công hạng Ba và 87 Huân chương các loại cho tập thể, 563 Huân huy chương các loại cho cá nhân. Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Tổng đội TNXP giải phóng MN và 4 tập thể, 11 cá nhân thuộc Tổng đội TNXP giải phóng Miền Nam./.W13-HN2W16-HN4


    Bài viết :Trần Văn Mãnh (Hai Văn)

    Thành viên danh dự Ban liên lạc cựu cán bộ TNVN PN,

    nguyên Tổng đội trưởng Tổng đội TNXP Gỉai phóng Miền nam Việt Nam.

    (NN : sưu tầm hình ảnh; chú thích : đ/c Trần Văn Mãnh)

Liên kết: