ĐÔI ĐIỀU LẮNG ĐỌNG VÀ TÂM HUYẾT TỪ HÀNH TRÌNH TÌM VỀ KÝ ỨC ĐƯỜNG 1C HUYỀN THOẠI

    Quá trình vận động làm sống dậy, lan tỏa lịch sử và truyền thống hào hùng của quân dân Tây Nam Bộ và thanh niên xung phong sống và chiến đấu trên tuyến đường 1C và xây dựng Đền tưởng niệm anh hùng LLVTND và thanh niên xung phong hy sinh trên đường 1C Huyền Thoại 

. Ngày 24 Tháng 3 năm 2023, tại nhà khách Tỉnh ủy Bạc Liêu,Tỉnh đoàn Bạc Liêu phối hợp với Ban liên lạc Đoàn Thanh niên nhân dân cách mạng khu Tây Nam Bộ đã tổ chức buổi Họp mặt truyền thống Đoàn Thanh niên nhân dân cách mạng khu Tây Nam Bộ lần thứ 15, năm 2023. 

nhân Kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931 – 26/3/2023) và ôn lại truyền thống vẻ vang của lực lượng Khu đoàn Tây Nam Bộ.

Dịp này UBND tỉnh Bạc Liêu đã trao tặng Bằng khen và quà cho các cá nhân thuộc Ban liên lạc Khu đoàn Tây Nam Bộ vì đã hoàn thành nhiệm vụ kết nối với chính quyền, đoàn thể để thực hiện các chế độ chính sách, tại cuộc họp này Ban liên lạc khu Đoàn Tây Nam Bộ đã báo cáo hoạt động trong thời gian trước đây và thông báo do hầu hết thành viên đã cao tuổi không đủ sức khỏe hoàn thành nhiệm vụ và xét thấy không có người đủ sức đảm đương nhiệm vụ Ban liên lạc Khu Đoàn nên dù biết ACE còn tha thiết gắn bó và muốn duy trì hoạt động nhưng Ban liên lạc vẩn quyết định thông báo kết thúc hoạt động. Dù Đồng chí Nguyễn Minh Triết nguyên ủy viên bộ chính trị nguyên chủ tịch nước, nguyên bí thư trung ương Đoàn và đồng chí Lê Hồng Liêm trưởng Ban Liên Lạc Cựu Cán Bộ Đoàn thanh niên Việt Nam phía nam tham dự Hội nghị đều phát biểu động viên BLL khu Đoàn tiếp tục duy trì hoạt động Truyền thống của Ban liên lạc Khu Đoàn Tây Nam Bộ và hai Anh sẽ sát cánh tiếp cận hổ trợ tối đa ; đại đa số anh chị em có mặt đều thống nhất cao ý kiến phát biểu về việc duy trì tổ chức và hoạt động của Ban Liên Lạc Khu Đoàn Tây Nam Bộ, Đề nghị Ban liên lạc cựu cán bộ Đoàn Thanh Niên Việt Nam phía nam lưu tâm hổ trợ sớm để ổn định hoạt động của BLL khu Đoàn Tây Nam Bộ. Ghi nhận nguyện vọng chính đáng của tuyệt đại đa số cựu cán bộ khu Đoàn Tây Nam Bộ tại hội nghị, ngày 19/05/2023, tại TP. Cần Thơ, Ban Liên lạc Khu đoàn Tây Nam Bộ đã tổ chức công bố Quyết định của Ban liên lạc cựu cán bộ đoàn thanh niên Việt Nam phía nam thành lập Ban liên lạc khu Đoàn Tây Nam Bộ,chỉ định nhân sự và ra mắt bộ máy chính thức gồm 13 thành viên do Anh Lê Trí Dũng nguyên vụ trưởng trưởng ban đại diện ban dân vận trung ương tại phía nam, nguyên phó ban thiếu nhi thuộc Khu Đoàn Tây Nam Bộ làm Trưởng ban Liên Lạc Khu Đoàn , phối hợp chặt chẽ với Ban liên cựu cán bộ đoàn thanh niên Việt Nam Phía Nam đổi mới nội dung phương thức hoạt động nâng cao hiệu quả kết nối đồng đội và hoạt động an sinh xã hội. Qua thời gian hơn 03 năm kế thừa nhiệm vụ , Ban liên lạc Khu Đoàn Tây Nam Bộ trong thực hiện vụ theo phương châm hoạt động của BLLCCBĐ phía nam là “Nhớ ơn liệt sĩ- đáp nghĩa đồng bào- chăm lo đồng đội và truyền tiếp lữa cho thanh niên “đã khẳng định trong thực tế quyết định duy trì hoạt động của Ban liên lạc Khu Đoàn Tây Nam Bộ là có trách nhiệm và hoàn toàn đúng đắn , sát thực tế và đạt hiệu quả cao , Ban liên lạc khu Đoàn đã được sự hỗ trợ tối đa và phối hợp chặt chẽ với BLLCCBĐ phía nam trong các hoạt động để phát huy và lan tỏa được những vốn sống, tri thức kinh nghiệm và bản lĩnh , uy tín đối với lãnh đạo cac tỉnh thành ,tổ chức Đoàn và phong trào thanh niên cùng cựu cán bộ khu Đoàn ở các tỉnh thành phía nam.Như 

Từ thực tế bức xúc và yêu cầu cấp thiết cần lan tỏa những giá trị vô giá từ thực tiễn cuộc sống chiến đấu và hy sinh cao cả của quân dân Tây Nam Bộ và thanh niên xung phong trên tuyến đường Ic thông qua nắm tình hình, lắng nghe người trong cuộc, trải nghiệm qua hành trình thực tế, để cũng cố nâng cao nhận thức và có thêm tư liệu và sự đồng thuận chung hơn nữa ; Sáng Ngày 14/10/2023 hai Ban Liên lạc đã tổ chức Tọa đàm “Đường 1C huyền thoại - Xưa và nay” tại Thư viện khoa học Tổng hợp TP.HCM với khoảng 120 Đại biểu cả ở bộ ngành trung ương và địa phương tham dự. Qua nội dung và truyền thông về Hội thảo ( hơn 50 bài báo các loại ) đã giúp cho nhiều cán bộ lãnh đạo, quản lý, cán bộ, đảng viên, đoàn viên, thanh niên, các tầng lớp nhân dân biết rõ thêm về tuyến đường này, và thiết tha kiến nghị sớm có công trình xứng với tầm vóc ký ức đường 1C Huyền thoại , dù trước đó có ý kiến lãnh đạo tỉnh cho rằng thời điểm nầy địa phương có quá nhiều việc và cũng chưa thể xác định địa điểm chính xác để xây dựng nhà tưởng niệm phù hợp! cũng có ý kiến nêu với công trình quy mô lớn xứng tầm thì sớm nhất năm 2026 dự án mới hy vọng thông qua Quốc Hội được; tuy nhiên đa số ý kiến đề nghị phải quyết liệt và tin rằng nếu có phương thức vận động Xã hội hóa tốt sẽ thực hiện được chủ trương đúng đắn,hợp lòng dân này . Sau toạ đàm , từ ngày 26-27-28/10/2023 Ban Liên lạc cựu cán bộ đoàn Thanh Niên Việt Nam phía nam đã phối hợp Ban liên lạc Khu Đoàn Tây Nam Bộ tổ chức hành trình về đường 1C Huyền thoại có sự tham gia      của Đại tướng Lê Hồng Anh nguyên ủy viên bộ chính trị thường trực ban bí thư, nguyên Bí thư tỉnh ủy nguyên, bí thư tỉnh đoàn tỉnh Kiên Giang. Tối ngày 26/10/2023 buổi giao lưu gặp gỡ các thế hệ cán bộ đoàn phía nam với tuổi trẻ Hà Tiên tại hội trường thành uỷ Hà Tiên có sự tham dự của bí thư thành ủy Hà Tiên và đ/c Trung tuv phó chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang. Sáng hôm sau 27/10/2023) toàn đoàn có buổi dâng hương dâng hoa tại bia tưởng niệm thanh niên xung phong hy sinh trên tuyến đường 1C, khi làm lễ dâng hương dâng hoa Đại tướng Lê hồng Anh đã xúc  động tri ân anh hùng liệt sĩ thanh niên xung phong IC đã hy sinh và có lời quyết tâm cùng ban liên lạc cựu cán bộ đoàn thanh niên Việt Nam Phía Nam và lãnh đạo tỉnh , tỉnh đoàn kiên Giang vận động để sớm xây dựng đền thờ AHLLVT và TNXP hy sinh trên tuyến đường 1C trong thời gian sớm nhất có thể để kip chào mừng 50 năm ngày giải phóng miền nam thống nhất đất nước. 

Từ sau chuyến hành trình lịch sử này , sớm ý thức được việc cần có danh sách liệt sĩ,những tư liệu lịch sử, kỷ vật gắn với câu chuyện người thật việc thật tạo nên chất liệu tinh thần không thể thiếu của các di tích lịch sử nên Ban liên lạc và các thành viên tích cực tiêu biểu như anh Trần Thiện Hà , chị Kim Oanh , anh Trí Dũng, anh Ba Châu, chị Phạm thu Hồng ,anh Hai Văn…đã vận động sưu tầm, tập hợp nhiều hiện vật quý của các cựu thanh niên xung phong trên tuyến đương 1C nư chị Võ tuyết Lệ, chị Lưu thị Minh Tâm, anh Cao long Phiêu , nhà văn Nguyễn Bá , Trầm Hương…và đã trao tặng cho Bảo tàng để triển lãm, trưng bày như: Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, Bảo tàng Kiên Giang,….

- Đặc biệt, thành viên danh dự của Ban Liên lạc là đồng chí Trần Văn Mãnh (tức Anh Hai Văn), nguyên Tổng đội Trưởng Thanh niên xung phong Giải phóng Miền Nam đã ghi chép được danh sách Liệt sĩ Thanh niên xung phong nói chung, lực lượng Thanh niên xung phong hy sinh trên tuyến đường 1C nói riêng và đã trao tặng cho Đền thờ AHLLVT và TNXPIC và các cơ quan liên quan.

- Ngày 16/12/2023. Ban Liên lạc tiếp tục tổ chức Sinh hoạt chuyên đề “Đường 1C huyền thoại - Xưa và nay” tại Bảo tàng Chứng tích chiến tranh với khoảng 70 người tham dự.

- Ngày 7/12/23, Ban Liên lạc đã thành lập Ban Chỉ đạo vận động xây dựng đường 1C huyền thoại ( trong đó có đầu tư số hóa đường IC và vận động sưu tầm tư liệu danh sách và kỷ vật của liệt sĩ và cán bộ chiến sĩ, TNXP chiến đấu trên đường 1C, do TS. Lê Hồng Liêm, nguyên P. Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra Trung ương, Trưởng Ban Liên lạc Cựu cán bộ Đoàn Thanh niên Việt Nam Phía Nam, làm Trưởng Ban. Nhờ cuộc hành trình của Ban liên lạc ở Kiên Giang và sự vào cuộc quyết liệt của anh Lê Hồng Anh bằng uy tín cao với tinh thần nói ít làm nhiều, gắn giữa nói và làm, đã làm phải làm đến nơi đến chốn chất lượng xứng tầm và hiệu quả; nổ lực vận động, kiến nghị, đề xướng và sâu sát đôn đốc lưu tâm không ngừng nghỉ đã đi đến kết quả. Ngày 8/12/23, Tỉnh ủy tỉnh Kiên Giang đã ban hành quyết định số 1337-QĐ/TU về việc thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ Giúp việc xây dựng Khu tưởng niệm TNXP hy sinh trên tuyến đường 1C, do đồng chí Đỗ Thanh Bình, UVBCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc Hội tỉnh Kiên Giang làm trưởng Ban Chỉ đạo. Quyết định trên là văn bản pháp lý quan trọng cụ thể hóa trách nhiệm và tình cảm của địa phương đối với lịch sử, nhằm xây dựng công trình tri ân lực lượng thanh niên xung phong (TNXP) trên tuyến đường 1C huyền thoại. Đây là 1 quyết định đầy tính nhân văn của trái tim nặng tình nặng nghĩa. việc ban thường vụ tỉnh ủy tỉnh kiên Giang có quyết định thành lập Ban chỉ đạo , phân công phân nhiệm rõ ràng , trong đó Đại tướng Lê Hồng Anh trực tiếp đề nghị Ban liên lạc cựu cán bộ đoàn phía nam chủ động phối hợp với các tỉnh thành Đoàn, các ngành để sưu tầm danh sach liệt sĩ thanh niên xung phong hy sinh trên tuyến đường 1C, sưu tầm kỷ vật…, tuỳ điều kiện vận động thành viên ban liên lạc và đối tác góp công góp tiền chung tay xây dựng Đền và tôn tạo bia tưởng niệm…. Đây là động lực quan trọng tạo sự phấn khởi và chuyển biến trong hoat động vận động toàn lực vì thành công của công trình có ý nghĩa to lớn nầy thể hiện qua:

- Ngày 16/12/2023. Ban Liên lạc tiếp tục tổ chức Sinh hoạt chuyên đề “Đường 1C huyền thoại - Xưa và nay” tại Bảo tàng Chứng tích chiến tranh với khoảng 70 người tham dự. 

  - Ngày 22/3/2024, Bảo tàng Phụ nữ Nam bộ phối hợp với Ban Liên lạc tổ chức chương trình giao lưu với các cựu nữ Thanh niên xung phong “Những bông hoa trên tuyến lửa 1C” với đông đảo thành viên, khách mời, báo chí tham dự. 

-Chào mừng 49 năm giải phòng Miền Nam,thống nhất đất nước & 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ. Sáng 19/4/2024 tại Trung tâm Thanh thiếu niên Miền Nam ,Ban liên lạc cựu cán bộ Đoàn TNVN P.Nam tổ chức :

1.) Giới thiệu trang web của Ban Liên lạc cựu cán bộ Đoàn Phía Nam (địa chỉ  http://cuucbdtnvnphian...).

2.) Giới thiệu trang web số hóa đường 1C(VR).Địa chỉ :    • Đường 1C Hôm qua và Hôm nay.  

3.)Tọa đàm lan tỏa giá trị truyền thống đường 1C. Với tất cả sự vào cuộc chung sức đồng lòng cuối cùng, điều tưởng như không thể, là khát vọng thiêng liêng từ trái tim của mọi người đã trở thành hiện thực. Ngày 8/01/2024, công trình xây dựng đền thờ Anh hùng  LLVT Và thanh niên xung phong hy sinh trên tuyến đường 1C Huyền thoai đã được khởi công xây dựng trên khu đất rộng 7.451 m² tại ấp Khánh Hoà xã Tân Khánh Hoà,huyện Giang Thành, tỉnh Kiên Giang với tổng mức đầu tư khoảng 50 tỷ đồng. Bên cạnh đó, hạng mục tôn tạo Di tích lịch sử cách mạng Bia tưởng niệm TNXP tại ấp Tà Êm xã Vĩnh Điều cũng được đầu tư bổ sung hơn 3 tỷ đồng. Kinh phí xây dựng được xã hội hóa từ sự đóng góp của nhiều doanh nghiệp, cá nhân với vai trò vận động của chính quyền, cá nhân có uy tín, tiêu biểu là Đại tướng Lê Hồng Anh, nguyên Thường trực Ban Bí Thư.

  Công trình mang ý nghĩa chính trị, lịch sử và nhân văn sâu sắc này đã mang lại những kết quả cụ thể: Ngày 27/04/2024, nhân kỷ niệm 49 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, tỉnh Kiên Giang đã long trọng đã tổ chức trọng thể Lễ khánh thành Đền thờ Anh hùng liệt sĩ, lực lượng vũ trang nhân dân và TNXP hy sinh trên tuyến đường 1C. Buổi lễ có sự tham dự và dâng hương của các lãnh đạo, nguyên lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước, ban bí thư trung ương Đoàn,Ban Liên lạc Cựu cán bộ Đoàn Thanh niên Việt Nam phía Nam, Ban liên lạc Khu Đoàn Tây Nam Bộ,cựu TNXP 1C cùng đông đảo cán bộ, chiến sĩ đồng bào và tuổi trẻ các tỉnh thành phía nam . Công trình ra đời có ý nghĩa chính trị, lịch sử và tâm linh sâu sắc.

Từ khi đưa vào sử dụng đến nay, hai địa điểm này đã đạt được những kết quả rất tích cực, tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế cần tiếp tục hoàn thiện để nâng cao hiệu quả khai thác, giáo dục truyền thống và phát triển du lịch về nguồn.

. Kết quả đạt được :

1. Đáp ứng nguyện vọng tâm linh và công tác tri ân;

Tạo nên một "địa chỉ đỏ" linh thiêng để thân nhân, đồng đội, cựu TNXP và Nhân dân cả nước đến dâng hương, tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống trên "tử địa" đường 1C.

Thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", ghi nhận và tôn vinh xứng đáng chiến công, sự hy sinh oanh liệt của lực lượng TNXP và bộ đội Tây Nam Bộ.( thống kê chưa chính xác đã có hơn 500 đoàn từ nam chí Bắc hàng ngàn lượt thân nhân gia đình liệt sĩ, cán bộ chiến sĩ, thanh niên xung phong từng chiến đấu nơi đây đã đến dâng hương dâng hoa tưởng niệm )

2. Địa điểm giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ:

Là điểm dừng chân trọng tâm trong các hành trình "Về nguồn", sinh hoạt truyền thống của Cựu Cán bộ Đoàn, các lực lượng thanh niên, học sinh, sinh viên và các đoàn công tác từ TP.HCM cùng các tỉnh Miền Tây.

Giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về tinh thần "xẻ dọc Trường Sơn", kiên cường bám trụ con đường tiếp tế vũ khí huyền thoại.

3. Kết nối hạ tầng du lịch lịch sử – văn hóa vùng biên giới:

Bổ sung điểm đến quan trọng trong chuỗi kết nối du lịch lịch sử của Kiên Giang: Hòn Đất (Di tích Chị Sứ) – Hang MoSo kiên Lương-Giang Thành (Đền thờ đường 1C) – Hà Tiên và di tích đồi Tức Dụp An Giang 

Góp phần thay đổi diện mạo hạ tầng nông thôn biên giới, tạo điểm nhấn cảnh quan văn hóa cho các xã thuộc tỉnh An Giang.

 II.Một số hạn chế, tồn tại :

1. Cơ sở vật chất & Tư liệu trưng bày chưa thực sự phong phú:

• Khẩn trương lập thủ tục kiến nghị cấp thẩm quyền xếp hạng công nhận di tích lịch sử Đền tưởng niệm và có chính sách cho Cán bộ nhân viên, thuyết minh viên Không gian trưng bày hiện vật, tư liệu hình ảnh, mô hình sa bàn về tuyến đường 1C chưa thật sự sống động hoặc chưa đủ quy mô để du khách hình dung hết sự khốc liệt của chiến trường xưa.

2. Công tác truyền thông và quảng bá du lịch còn khiêm tốn:

Các tour/tuyến du lịch chuyên đề gắn kết đền thờ với các công ty lữ hành lớn (nhất là từ TP.HCM) chưa được khai thác thường xuyên, liên tục; chủ yếu vẫn dựa vào các đoàn khách chính trị/Đoàn đoàn thể vào các dịp lễ lớn. Ngày 17,18 và 19 tháng 9 năm 2026 đã chính thức khai mở chuyến tour du lịch về nguồn:” ký ức đường 1C Huyền Thoại” Châu Đốc - Hà Tiên- Rạch Giá do công ty du lịch Hoà Bình Việt Nam phối hợp với Ban Liên Lạc cựu cán bộ Đoàn thanh niên Việt Nam Phía Nam va Ban liên lạc Khu Đoàn Tây Nam Bộ tổ chức với 40 du khách, hy vọng qua rút kinh nghiệm sẻ hoàn thiện dần nhất là khâu giới thiệu chung về tuyến đường Ic Huyền thoại, có brochur giới thiệu tour và ở các điểm đến ;khâu thuyết minh ở các điểm đến cần sinh động và hấp dẫn hơn. Nhân lực thuyết minh viên chuyên nghiệp tại điểm di tích còn mỏng, chưa đáp ứng tốt nhu cầu thuyết minh sâu về lịch sử từng trận đánh, từng gương liệt sĩ.Như ở đồi Tức Dụp cần nhấn mạnh Căn cứ đồi Tức Dụp trên núi Cô Tô (xã An Tức, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang) đóng vai trò là trung tâm đầu não cách mạng và là điểm tiếp nhận, kho tàng chứa đựng, trung chuyển vũ khí huyết mạch cực kỳ quan trọng cho tuyến đường 1C huyền thoại trong kháng chiến chống Mỹ. 

Vai trò cụ thể đối với lực lượng Thanh niên xung phong và tuyến đường 1C:

Địa bàn bàn đạp và căn cứ xuất phát: Đồi Tức Dụp có địa thế hiểm trở, hệ thống hang động chằng chịt như mê cung tạo ra vị trí che chở vững chắc cho các lực lượng đứng chân, trong đó có lực lượng TNXP và các đơn vị vận tải làm nhiệm vụ bám trụ tuyến đường 1C (nhánh giao thông vận tải chiến lược nối liền miền Tây Nam Bộ với chiến trường).

Kho trung chuyển và tàng trữ vũ khí: Nơi đây là điểm tập kết, cất giấu và bảo quản vũ khí, đạn dược, lương thực được vận chuyển từ tuyến đường 1C đưa vào trang bị cho các lực lượng vũ trang quân khu, tỉnh An Giang và các vùng phụ cận.

Điểm tựa yểm trợ và bảo vệ hành lang vận tải: Nhờ bám trụ kiên cường tại "pháo đài" Tức Dụp (nổi bật với trận chiến 128 ngày đêm năm 1968), quân dân ta đã thu hút và tiêu hao sinh lực địch, giữ vững vùng căn cứ địa liên hoàn, từ đó bảo vệ sự an toàn cho hành lang vận chuyển của TNXP trên tuyến đường 1C trước các đợt càn quét quy mô lớn của Mỹ - ngụy. Tại di tích bia tưởng niệm thanh niên xung phong 1C ở ấp Tà Êm xã Vĩnh Điều cần nhấn mạnh tấm gương AHLLVT liệt sĩ Nguyễn Ngọc Đẹp - Người con gái đã dũng cãm dập tắt trái khói chỉ điểm của địch 

Nguyễn Ngọc Đẹp tham gia thanh niên xung phong khi mới 16 tuổi. Chị vừa vận chuyển vũ khí, chăm sóc thương binh, vừa trực tiếp chiến đấu bảo vệ tuyến đường 1C và hy sinh khi mới 21 tuổi.

Đầu năm 1967, phong trào “Năm xung phong” lan rộng khắp vùng đất Cà Mau. Khi ấy, Nguyễn Ngọc Đẹp vừa tròn 16 tuổi nhưng đã tình nguyện thoát ly gia đình, gia nhập Đại đội Nguyễn Việt Khái II, làm nhiệm vụ trên tuyến đường 1C – con đường vận chuyển vũ khí đặc biệt quan trọng của chiến trường Tây Nam Bộ.

Cuộc sống nơi tuyến lửa vô cùng khắc nghiệt. Mùa mưa, chị cùng đồng đội phải ngâm mình dưới nước, dùng xuồng nhỏ vận chuyển vũ khí. Mùa khô, mỗi người mang trên vai khoảng 30kg hàng, băng qua đồng trống và những khu vực thường xuyên bị máy bay đánh phá. Dù đói rét và cái chết luôn cận kề, chị Đẹp vẫn vui vẻ nhận những nhiệm vụ khó khăn nhất.

Ngày 12 tháng 6 năm 1969, máy bay trinh sát phát hiện khu vực kho vũ khí và bắn xuống một quả khói màu làm dấu cho máy bay chiến đấu đến oanh kích. Không một chút do dự, Nguyễn Ngọc Đẹp cùng một đồng đội lao ra, cởi áo phủ lên quả khói rồi nhận chìm nó xuống bùn. Mất dấu chỉ điểm, máy bay đối phương không xác định được mục tiêu nên phải rời đi. Kho vũ khí cùng nhiều đồng đội được bảo vệ an toàn, nhưng sức nóng của quả khói khiến mắt chị bị tổn thương và phải điều trị hơn ba tháng.

Trong một lần khác, đoàn vận chuyển của chị rơi vào ổ phục kích. Nguyễn Ngọc Đẹp lập tức giao chiếc xuồng đầy vũ khí cho đồng đội, còn mình cầm súng băng ra cánh đồng, vừa chiến đấu vừa thu hút hỏa lực về phía mình. Nhờ hành động ấy, đồng đội đưa được toàn bộ số vũ khí về căn cứ an toàn.

Mùa khô năm 1972, trong lúc làm nhiệm vụ đưa bộ đội về miền Tây, chị bị phục kích và máy bay truy đuổi. Sau nhiều giờ chiến đấu với lực lượng đông hơn, Nguyễn Ngọc Đẹp anh dũng hy sinh khi mới 21 tuổi. Ngày hôm sau, đồng đội mới tìm thấy và đưa chị về an táng. Người con gái nhỏ bé của Cà Mau đã nằm lại trên tuyến đường 1C, nhưng lòng quả cảm của chị vẫn còn được đồng đội nhắc nhớ qua nhiều thế hệ. Tại di tích lịch sử cấp quốc gia Hang MoSo cần nhấn mạnh Di tích lịch sử cấp quốc gia hang Mo So (Kiên Lương) đóng vai trò là căn cứ địa chiến lược, điểm tựa hậu cần vững chắc và tuyến giao liên quan trọng trên tuyến đường 1C, gắn liền với sự hy sinh, đóng góp máu xương của lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. 

Vai trò lịch sử của hang Mo So đối với tuyến đường 1C và TNXP

Điểm tựa căn cứ và trạm trung chuyển: Hang Mo So (thuộc huyện Kiên Lương) là trạm giao liên, cứ điểm và kho tàng trọng yếu trên huyết mạch giao thông chiến lược 1C – con đường vận chuyển vũ khí, đạn dược và lực lượng chi viện cho chiến trường Tây Nam Bộ. 

Nơi che chở lực lượng và thương binh: Hệ thống hang động hiểm trở, mát mẻ với hàng chục hang thông nhau (như hang Quân Y, hang Kinh Tài) là nơi bám trụ an toàn của các lực lượng vũ trang, TNXP để chữa trị thương binh, cất giấu hàng hóa và chỉ đạo phong trào cách mạng

Minh chứng cho tinh thần quả cảm: Đây là nơi quân dân ta, trong đó có lực lượng làm nhiệm vụ thông đường, vận tải và thanh niên xung phong, kiên cường bám trụ chống lại các đợt càn quét ác liệt của địch (tiêu biểu như trận chiến bảo vệ căn cứ suốt nhiều ngày đêm), giữ vững mạch máu giao thông huyết mạch cho tiền tuyến. 

Giáo dục truyền thống cách mạng: Hang MoSo là địa chỉ đỏ để giáo dục lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc và ý chí bất khuất cho thế hệ trẻ, đặc biệt là lực lượng thanh niên, đoàn viên và TNXP thế hệ mới. 

Ủy ban nhân dân Xã Kiên Lương Phát triển du lịch về nguồn: Di tích kết hợp với cảnh quan thiên nhiên độc đáo góp phần thúc đẩy du lịch địa phương, đồng thời tri ân các thế hệ đi trước đã cống hiến trên tuyến đường 1C huyền thoại. Tại khu tưởng niệm AHLLVT ND Phan Thị Ràng ( chị Sứ) Hòn Đất , ngoài câu chuyện bi tráng về chị Sứ Anh Hùng cần nhấn mạnh thêm là khu vực Ba Hòn có vị trí chiến lược khi lòng chảo này nằm trong không gian tam giác Rạch Giá – Bảy Núi – Hà Tiên, tiếp giáp giữa biển và đất liền. Núi Hòn Đất, núi Hòn Me, và núi Hòn Quéo tạo thành hình tam giác có cạnh lớn hướng ra biển với Hòn Đất là vị trí tiền tiêu cách thành phố Rạch Giá khoảng 40km. Khu vực Ba Hòn đươc lựa chọn là vị trí chiến lược quan trọng làm bàn đạp tấn công địch, là giao điểm của 3 tuyến đường quan trọng:

– Tuyến 1 là trục hành lang chính từ Trung ương Cục về miền Tây;

– Tuyến 2 là kênh Hòn nối với kênh xáng đi An Giang;

– Tuyến 3 là kênh Hòn nối với kênh Hà Tiên-Rạch Giá đi Tân Hội, Tân Hiệp Kiên Giang 

Trong các cuộc chiến tranh, nơi đây được chọn là trạm dừng chân dưỡng quân, điểm tiếp đón cán bộ cách mạng từ Trung ương vào để kết nối với tuyến đường 1C từ Campuchia và kênh Vĩnh Tế về đến Căn cứ cách mạng U Minh Thượng. Sau Hiệp định Geneve năm 1954, đây là nơi tập kết tại chỗ tốt nhất những cán bộ Cách mạng ở lại tiếp tục chiến đấu. Ba Hòn là nơi đặt cơ quan của lực lượng cách mạng của tỉnh Kiên Giang và huyện Châu Thành A và Hòn Đất để trường kỳ kháng chiến, tiến tới giành độc lập.

Trong thời hòa bình, Ba Hòn dường như chưa phát huy được vị thế địa điểm và sức hấp dẫn nội tại của khu vực trong phát triển kinh tế, xã hội, hiện đại hóa nông thôn và đô thị. Khu vực Ba Hòn có hệ giá trị di sản văn hóa giàu giá trị và tiềm năng khai thác, phát huy, cùng hệ sinh thái tự nhiên phong phú, có lợi thế phát triển lớn. Thời gian tới đây, khi tỉnh Kiên Giang hoàn thiện hệ thống giao thông đường bộ (tuyến đường ven biển kết nối Rạch Giá). Phía công ty du lịch cần đa dạng loại hình và thời gian phù hợp với nhiều dạng đối tượng khách, chú ý đối tượng sinh viên học sinh, thanh niên…

3. Hạ tầng dịch vụ phụ trợ còn thiếu:

Xung quanh khu vực di tích tại xã Giang Thành và Vĩnh Điều còn thiếu các dịch vụ lưu trú, dừng chân, ẩm thực, quà lưu niệm đặc trưng để giữ chân du khách lưu lại lâu hơn. Xung quanh khu di tích lịch sử đồi Tức Dụp và Hang MoSo cảnh quan còn lộn xộn hàng quán, hạn chế thương mại hoá ảnh hưởng cảnh quan di tích. Bên cạnh đó Ban liên lạc cựu cán bộ đoàn phia nam và Ban liên lạc khu đoàn Tây nam bộ quan tâm phối hợp với bảo tàng chứng tích chiến tranh TP Hồ Chí Minh giới thiệu trưng bày chuyên đề “thời thanh Xuân trên tuyến đường 1C Huyền thoai “ thu hút đông đảo khách trong và ngoài nước tham quan .

 Trong các ngày từ 24 đến 27 tháng 8 năm 2029 Ban liên lạc cựu cán bộ đoàn thanh niên việt nam phía nam phối hợp với ban liên lạc khu đoàn Tây nam bộ, bảo tàng chứng tích chiến tranh TP hồ Chí Minh và bảo tàng Phụ Nữ Việt Nam đã tổ chức trưng bày chuyên đề:” thời thanh Xuân từ đường Trường Sơn đến đường 1C Huyền thoai “ tại bảo tàng phụ nữ Việt Nam số 36 Lý Thường Kiệt thủ đô Hà Nội, tổ chức giao lưu giữa những nữ thanh niên xung phong 1C, cựu cán bộ khu Đoàn Tây Nam Bộ với cán bộ và tuổi trẻ; đoàn tham gia hành trình lần này có 61 người trong đó Ban liên lạc vận động tài trợ cho 11 anh chị là thanh niên xung phong 1C và nguyên cán bộ khu đoàn Tây nam bộ có hoàn cảnh khó khăn, trao kỷ vật của các nữ thanh niên xung phong 1C và nhân chứng lịch sử cho bảo tàng phụ nữ việt nam…tổ chức cho đoàn viếng lăng Bác thăm nhà sàn Bác Hồ, bảo tàng Hồ Chí Minh, thăm toà nhà Quốc Hội được phó chủ tịch Quốc Hội Nguyễn Thị Thanh tiếp , được ban bí thư trung ương Đoàn tiếp thân mật, được phó chủ tịch nước tặng quà, tham quan bảo tàng lịch sử quân sự Việt Nam, thăm di tích lịch sử văn hóa Đền Đô , tham quan viếng đồi pháo thủ và công ty du lịch quốc tế Phượng Hoàng Bắc Ninh…. Hy vọng với những nổ lực cùng đồng lòng chung sức chuyển biến từ quyết tâm:” la làng lên làm thức tỉnh những tâm hồn hoá đá “, để lan tỏa sâu rộng tỏa sáng giá trị di sản đường 1C đến với tuổi trẻ và nhân dân thành những hoạt động thiết thực cụ thể và hiệu quả trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc thân yêu của chúng ta.

Đây là tài liệu giúp mọi người hiểu có hệ thống về quá trình vận động khai phác , phát huy lịch sử và giá trị quý báu của Tuyến đường 1C Huyền thoai -dùng để tuyên truyền, cung cấp thông tin và truyền thông có hệ thống về tuyến đường 1C Huyền thoại ; khi thuyết minh để sinh động thu hút người nghe ; Thuyết minh viên có thể tham khảo các tư liệu về 1C , các clip truyền thông về những tác giả tác phẩm với những câu chuyện hay và thu hút nhiều người nghe…. 

    (Ts Lê Hồng Liêm, ngày 20 tháng 9 năm 2026.)