Kính thưa các đồng chí lãnh đạo,nguyên lãnh đạo Trung ương,Thành ủy,UBND,Mặt trận Tổ quốc Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Tây Ninh.

Kính thưa các đ/c đại biểu dự tọa đàm.

Hôm nay, tôi xin được trình bày những hạt giống đầu tiên của  lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) Giải phóng miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Năm 1965, ngụy quân ngụy quyền Sài Gòn suy sụp nghiêm trọng, để cứu vãn tình hình, Mỹ ào ạt đưa quân vào miền Nam và tăng cường đánh phá miền Bắc nước ta, chuyển từ "chiến tranh đặc biệt" sang "chiến tranh cục bộ". Cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập, thống nhất Tổ quốc của nhân dân ta chống đế quốc Mỹ xâm lược trở thành cuộc đụng đầu lịch sử.

Theo lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, động viên cả nước kiên quyết đánh bại cuộc chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ trong bất cứ tình huống nào. Ở miền Bắc dấy lên phong trào “Thanh niên ba sẵn sàng”, “Phụ nữ ba đảm đang” và phong trào “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”; ở miền Nam, đại hội Đoàn Thanh niên nhân dân cách mạng Việt Nam lần thứ nhất (tháng 3/1965) phát động phong trào “Năm xung phong chống Mỹ cứu nước”. Đại hội được đồng chí Nguyễn Chí Thanh, thay mặt Bộ Chính trị Trung ương Đảng đến dự, chỉ đạo, nêu cụ thể, phân tích năm nội dung mà thanh niên miền Nam phải làm:

• Xung phong diệt nhiều sinh lực địch.
• Xung phong tòng quân giết giặc.
• Xung phong đấu tranh chính trị, chống địch bắt lính.
• Xung phong đi dân công và thanh niên xung phong phục vụ chiến trường.
• Xung phong lao động sản xuất nông nghiệp trong tổ chức Nông hội; và chỉ đạo tập trung, khẩn trương xây dựng, phát triển lực lượng cách mạng, tạo ra những “quả đấm” lớn ở chiến trường miền Nam.

Nghị quyết Đại hội về tổ chức, phát triển lực lượng Thanh niên xung phong (TNXP) giải phóng miền Nam nêu rõ: “...để phục vụ đắc lực cho các đợt hoạt động quân sự, các trận đánh lớn; để giáo dục đoàn viên, thanh niên trong thực tế chiến đấu với giặc, Đoàn tổ chức các đội TNXP công tác phục vụ chiến trường, trước hết ở xã và tổ chức các đội TNXP thoát ly có thời hạn và không thời hạn từ huyện trở lên theo yêu cầu của Hội đồng Cung cấp tiền tuyến” (trích Nghị quyết Đại hội).

Miền Đông Nam bộ là địa bàn xung yếu. Đây là vùng rừng núi, ít dân, địch tập trung đánh phá ác liệt để bảo vệ Sài Gòn, trung tâm đầu não của địch; là nơi đọ sức quyết liệt giữa quân chủ lực của ta và Mỹ - Ngụy, việc huy động dân công phục vụ liên tục cho bộ đội tác chiến không thể đáp ứng, yêu cầu phải có lực lượng phục vụ chiến trường tập trung, cơ động và liên tục,... Yêu cầu phục vụ chiến trường rất cấp bách, cần phải có ngay 01 đơn vị TNXP phục vụ chiến dịch Phước Long - Sông Bé và thành lập Tổng đội TNXP giải phóng miền Nam phục vụ quân chủ lực Miền (R) trong tình hình mới (yêu cầu của Hội đồng Cung cấp tiền tuyến). Thường vụ Trung ương Đoàn Thanh niên nhân dân cách mạng Việt Nam triển khai nghị quyết đại hội và phát động phong trào “Năm xung phong” trên toàn miền Nam, đồng thời chỉ đạo Ban Thanh vận các cơ quan Trung ương Cục phát động đoàn viên, thanh niên các cơ quan xung phong tham gia thành lập đội TNXP giải phóng miền Nam đầu tiên.

Ngày 20 tháng 4 năm 1965, đơn vị TNXP giải phóng miền Nam đầu tiên được thành lập tại Bảy Bàu, Tân Lập, Tân Biên, Tây Ninh (căn cứ Trung ương Cục miền Nam) lấy phiên hiệu là C100, quân số 108 cán bộ, đội viên là đoàn viên, thanh niên của các cơ quan Trung ương Cục miền Nam: Thanh niên, Phụ nữ, Nông hội, Công đoàn, Hoa vận, Dân y, Tuyên huấn, Giáo dục (14 đảng viên, 40 đoàn viên).

Tại lễ xuất quân, Thường vụ Trung ương Đoàn giao nhiệm vụ: phục vụ chiến dịch Phước Long - Sông Bé, nòng cốt cho phát triển lực lượng TNXP giải phóng miền Nam với phương châm “vừa phục vụ, vừa rút kinh nghiệm thực tế để phát triển”. Đồng chí Đào Anh Vũ (6 Vũ) thay mặt lãnh đạo Đoàn Thanh niên các cơ quan Trung ương Cục phát biểu, động viên, tiễn đưa đơn vị ra chiến trường. Ngày 26 tháng 3 năm 1966, tại Đại hội Đoàn Thanh niên nhân dân cách mạng Việt Nam lần thứ nhất của Tổng đội TNXP giải phóng miền Nam; Thường vụ Trung ương Đoàn, Thường vụ Ban Chấp hành Đoàn ủy các cơ quan Trung ương Cục đến dự và trao cờ với dòng chữ: “TNXP giải phóng miền Nam sống, chiến đấu, lao động, học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại”, đây là nội dung cơ bản để giáo dục và hành động của cán bộ, đảng viên, đoàn viên, đội viên Tổng đội TNXP giải phóng miền Nam trong suốt quá trình phục vụ chiến đấu và chiến đấu, phục vụ chiến trường.

Các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam bộ, Cục Nam Trung bộ, từ năm 1965 đến 1968, khẩn trương phát động, tổ chức các đơn vị TNXP tập trung đưa lên Miền (R) tăng cường cho Tổng đội; quân số trên 5.000 người, trực tiếp phục vụ cho các sư đoàn, các đoàn hậu cần quân chủ lực Miền và xây dựng các tuyến đường vận chuyển, kho tàng, bệnh viện,...

Đặc điểm của Tổng đội TNXP giải phóng miền Nam, nữ chiếm trên 50%, lứa tuổi từ 15 - 20 chiếm 90%, chưa biết chữ là 35%, biết đọc, biết viết 50%; phần lớn anh chị em sống ở vùng đồng bằng, đô thị, ít khi xa cha mẹ và gia đình, không quen với cách sống, sinh hoạt gian khổ ở vùng rừng núi...

Yêu cầu phục vụ chiến trường phải có sức chiến đấu cao, thường cơ động, dã chiến...; liên tục phục vụ cho các chiến dịch, các trận đánh lớn...; đảm bảo vận chuyển vũ khí, lương thực, thực phẩm cho bộ đội, chuyển thương binh ra tuyến sau... Để hoàn thành nhiệm vụ, các đơn vị TNXP phải chủ động khắc phục mọi khó khăn, trở ngại, tận dụng mọi điều kiện, tranh thủ học tập chính trị, quân sự, xóa mù chữ, xây dựng nếp sống lành mạnh, rèn luyện đạo đức...; xây dựng đơn vị có tổ chức chặt chẽ, trên dưới đoàn kết một lòng, kỷ luật nghiêm minh, chấp hành mệnh lệnh triệt để; thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng và thực hiện khẩu hiệu hành động: “Không tiền tuyến, không hậu phương, đâu Đảng cần đó là tiền tuyến”.

Mười năm (1965 - 1975) phục vụ cho chiến đấu và trực tiếp chiến đấu bảo vệ thương binh, tuyến đường, kho tàng... Tổng đội TNXP giải phóng miền Nam đã vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, ác liệt của chiến tranh; luôn đối mặt với đói khát, bệnh tật, đối mặt với kẻ thù; từ trong thực tế, vừa hoạt động vừa rút kinh nghiệm để xây dựng lực lượng TNXP giải phóng miền Nam thành một đội quân “cơ động, dã chiến; đi trước, về sau; vừa phục vụ chiến đấu, vừa chiến đấu; phương tiện chủ yếu là đôi chân đôi vai, thường lấy đêm làm ngày...”.

Với ý chí thép gang căm thù giặc, họ đã cống hiến tuổi xuân cho công cuộc chống Mỹ cứu nước, giành độc lập tự do cho dân tộc, được các chiến sĩ Quân Giải phóng cho là “Đội quân chân đồng, vai sắt, mắt ngựa, bụng thần tiên”; đã lập nên những thành tích: phục vụ 18 chiến dịch và 641 trận đánh lớn, vận chuyển 20.153 tấn lương thực, vũ khí; chuyển 11.615 thương binh từ trận địa về tuyến sau, xây dựng 8 bệnh viện tiền phương và 272 kho chứa vũ khí, lương thực, thuốc y tế; xây dựng 272 km đường thồ (29 km đường ô tô), đưa 18.000 lượt bộ đội vượt sông; tiếp nhận, nuôi dưỡng 3.500 cán bộ, chiến sĩ địch trao trả. Trực tiếp chiến đấu 60 trận, diệt và bắt sống 1.206 tên địch (286 tên Mỹ, 07 Đại Hàn, 563 lính ngụy và 350 lính Lon Non - Campuchia); bắn cháy 10 xe tăng, 05 máy bay lên thẳng; đào tạo 1.467 cán bộ, xóa mù chữ 1.220 cán bộ, đội viên.., được Ủy ban Trung ương Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam tặng 12 chữ vàng truyền thống “PHỤC VỤ QUÊN MÌNH - ANH DŨNG XUNG PHONG - LẬP CÔNG VẺ VANG”; tặng thưởng Huân chương Thành đồng hạng Nhất, Huân chương Quân công hạng Ba và 87 huân chương các loại cho tập thể; 563 huân, huy chương các loại cho cá nhân; Nhà nước đã phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân cho Tổng đội TNXP giải phóng miền Nam và 04 tập thể, 11 cá nhân thuộc Tổng đội TNXP giải phóng miền Nam.

Trong giai đoạn “chiến tranh cục bộ” chống Mỹ cứu nước cam go, ác liệt nhất; Tổng đội TNXP giải phóng miền Nam lớn mạnh và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong giai đoạn đó, công lao ấy là nhờ sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Thường vụ Trung ương Đoàn, sự quan tâm của Ban Chấp hành Đoàn Thanh niên các cơ quan Trung ương Cục đã vận động 108 hạt giống để thành lập đơn vị TNXP giải phóng miền Nam đầu tiên và phong trào “TNXP sống, chiến đấu, lao động, học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại”, là nội dung cơ bản xây dựng, hoạt động của Tổng đội TNXP giải phóng miền Nam. Trong những hạt giống ấy, có những hạt giống đỏ: Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân, liệt sĩ Trương Chính Thanh (Ban Hoa vận); Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân, liệt sĩ Lê Hùng Minh (Ban Nông vận) và nhiều gương điển hình tiêu biểu khác... Chúng tôi xác định vai trò lịch sử và sự quan tâm của Đoàn thanh niên nhân dân cách mạng Việt Nam , các cơ quan Trung ương cục Miền nam vô cùng to lớn. Nhân cuộc tọa đàm ”sống mãi ngọn lửa thanh niên”,tôi xin thay mặt các cựu TNXP giải phóng Miền nam .Trân trọng gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến Ban chấp hành Đoàn thanh niên các cơ quan Trung ương cục Miền nam .Xin chân thành cảm ơn và chúc các đ/c luôn khỏe…

Trần Văn Mãnh